06-11-10

Invloed Belgie/Argentinie deel III: Vlaamse primitieven in de Andes

saint-veronica-displaying-the-sudarium-1824-mid.jpgEen van de meest doordringende invloeden in Latijns Amerika vanuit Vlaanderen zou wel eens die van de Vlaamse primitieven kunnen zijn en dit in de 16de eeuw. De invloed van de Vlaamse schilderkunst uit die tijd is terug te vinden in de schilderwerken van de kunstenaars uit de Andes. De Vlaamse en Nederlandse (de Nederlanden) schilderkunst uit 1540-1600 waren niet alleen belangrijk voor de rest van Europa, ook daarbuiten drukte zij hun invloed door.

De Vlaamse Primitieven, met Jan Van Eyck als verfijner van de olieverftechniek op kop, veroverden met hun realisme en de eerste passen naar de renaissance toe, Europa en vandaar de rest van de wereld. Ja zelfs tot in Latijns-Amerika. De hoofdstad van de Vlaamse Primitieven, Brugge, had een druk handelsverkeer met Zuid en Oost-Europa. Het was een rijke stad waar de gegoede burgerij van Europa hun kantoor of woning hadden. De schilders vonden er gemakkelijk opdrachten die goed betaald werden. Schilders zoals 'de meester van Flemalle' later gekend als Robert Campin uit Doornik, zijn leerling Jan Van Eyck, Memling, Rogier van der Weyden ea., drukten hun stempel op de schilderkunst van de 16de eeuw. Vooral de olieverftechniek van Jan van Eyck deed wonderen. Zij waren de grondleggers van een realisme dat het goddelijke een menselijke gedaante gaf. Zij maakten fotogratische weergaves van hun omgeving en de leefgewoontes van hun tijd. Hun symboliek is tot op vandaag nog niet helemaal uitgediept.

328103734_0f2040f6e6.jpgIn een kerk in Jujuy, Argentinië, hangen verschillende panelen van engelen. Deze panelen zijn duidelijk geinspireerd door de Vlaamse Primitieven. Zowel op vormgeving als symboliek als techniek. Ook andere schilderijen in kerken in Chili, Peru en Bolivie vindt men de Andes Engel terug op z'n Vlaams.  Als je er even over nadenkt is dat niet zo verwonderlijk. De Spaanse edellieden die hier kwamen vechten voor vrouw en vaderland en nog zo van die dingen, brachten uiteraard hun gebruiksvoorwerpen mee van Europa. Zo ook hun mobiel altaar met bijhorende schilderwerken. Al gauw hingen die dingen helemaal uit elkaar door al dat strijden en leiden (met korte ei) zodat zij deze lieten kopieren door de plaatselijke artisten. Deze altaartjes waren niet door de grote Vlaamse primitieven geschilderd, zij waren in Spanje vervaardigd door de artisten die de lijn volgden van de Hispanoflamenco schilderkunst. Deze Spaanse artisten werden opgeleid door enkele uitgeweken schilders uit Brugge, de voornaamste onder hen: Juan de Flandes.

Juan de Flandes:

polypty8.jpgMen kan zelfs zeggen dat deze man de echte link is tussen Vlaanderen en de Andes, wat betreft kunst. Hij heette eigenlijk Jan van der Staat of Jan Sallart, geboren in Gent.  Hij werd pas bekend met zijn werken die hij in Spanje schilderde als hofschilder van Isabella van Castilla, of Isabella de Katholieke. Zij was gehuwd met Fernando II van Aragon en het was net die man die in de Andes tegen de indianen van Araucanie vocht, hij die de Spaanse troepen uit Vlaanderen liet overkomen voor hun techniek 'un pico en Flandes'. En zo is de cirkel weer rond. De devote kunst en het strijdgekletter vallen samen.

De kunst van de Andes (lopende van Bolivie, Peru, Ecuador, Chili en een stuk in Argentinie) toont een duidelijke Vlaamse grondslag. (bron: Comission de historia Buenos Aires, José De Mesa)

In de rest van Europa was de invloed van de Vlaamse primitieven tot diep in de 16de eeuw dominant aanwezig. De meest blijvende en diepgaande weerklank had hun kunst in Spanje. De Castiliaanse, Aragonese en later Spaanse koningen waren liefhebbers van hun schilderijen en andere luxegoederen uit Vlaanderen en Nederland. (Paisos Bajos). De Castiliaanse koning schonk een altaarstuk van Rogier van der Weyden aan zijn grafkapel in het klooster van Miraflores. Toonaangevende Spaanse schilders zoals Pedro Berruguete stonden al vroeg onder invloed van het werk van Jan van Eyck en Rogier van der Weyden. De Spaanse schilderkunst van de 15de eeuw wordt dan ook aangeduid als 'Pintura Hispanoflameco'. Zij brachten deze kunst uiteraard ook naar Latijns-Amerika. Het huis van Aragon vinden we terug in de gevechten voor Araucania, uit het eerdere artikel.

De Vlaamse Primitieven moet men zien in de betekenis van 'vroeger' 'eerst' Men doelt dan doorgaans op de 0192-0021_genter_altar_verkuendigungsengel.jpgschilderkunst van Van Eyck tot de laatste decennia van de 16de eeuw, Pieter Brueghel incluis. De meeste VP hebben op het grondgebied van het huidige Vlaams gewest geleefd en gewerkt, ze waren wel niet allemaal van vlaamse afkomst. De werken van de VP worden gekenmerkt door hun levendige, verfijnde en gedetaillieerde schildertechniek waarin op een naturalistische wijze de zichtbare wereld wordt afgebeeld. Hun haast lichgevende verschijning verkrijgen ze door hun technische opbouw. In de regel zijn hun werken uitgevoerd op duurzame eikenhouten panelen in een verfijnde olieverf techniek. Uit onderzoek is gebleken dat sporadisch ook nog de oude tempera techniek (op basis van eigeel) en andere gemengde technieken werden toegepast. Hoewel Jan van Eyck van oudsher werd beschouwd als de uitvinder van de olievertechniek staat nu vast dat hij de techniek slechts in belangrijke mate verfijnde. In deze glacis techniek worden dunne en doorzichtige lagen olieverf op een gladde witte ondergrond over elkaar aangebracht. Doordat het licht door de verschillende dunnen kleurlagen kan doordringen en door de witte ondergrond wordt weerkaatst, ontstaat ten dele een vorm van additieve kleurmenging. Deze tecniek maakt het mogelijk dat er bijzonder diepe kleuren in oneindig veel nuances ontstaan. Door de trage droogtijd van de olie kan men langzaam en gedetaillieerd werken. (bron: Travellingwell.nl)

 

482px-SanLucasyVirgenmaria.jpg

Schilderijen Martin De Vos, Antwerpen 1532-1603, vonden hun weg naar Spanje en daarna naar hier. Hij werd veel gebruikt als referentiepunt voor de kunst in Latijns Amerika. (links) Net zoals Juan de Flandes, hofschilder van Isabella van Castilla.

Volgens de studie over de coloniale kunst beinvloedden vele missionarissen ook de kunstenaars in de Andes. Vooral Vlaamse, Italiaanse en Spaanse religieuze kunst werd naar hier overgebracht en gekopieerd. Hierdoor nam men kleuren, technieken en stijlen over, vooral van de vlaamse en de Sevilliaanse school, die toen de Hispanicoflamenco-stijl beoefenden.

 

 

Na 1650 verlieten de andiaanse kunstenaars hun kopy-gedrag en ontwikkelden hun eigen religieuze kunst met een grote eigen persoonlijkheid. Doch de technieken behielden ze wel.

Aartsengelen uit de kerken van de Andes, Cuzco, Potosi, Colomie, Uquia y Casabindo (Jujuy-Argentinie) ea-

 

kunst.jpg

 

Dónde encontrarlos

•    Iglesia San Francisco de Paula, Uquía , Jujuy.
•    Iglesia de la Asunción, Casabindo, Jujuy.
•    En la iglesia de Calamarca, Bolivia, 60 km de La Paz.
•    En la iglesia de Challapampa, Puno, Perú.
•    En el museo Pajcha ( 20 de Febrero 831, ciudad de Salta,) se exhibe la muestra fotográfica “Ángeles Andinos: de Jujuy al Cuzco”.

13:20 Gepost door VIA | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.